Werner: Từ thần đồng Leipzig đến sự tự do dưới ánh nắng MLS

Anh bắt đầu yêu bóng đá từ năm bốn, năm tuổi, vì cha anh là một cầu thủ bán chuyên. Mãi đến năm 14, 15 tuổi, khi được huấn luyện viên cho chơi vượt cấp cùng những đứa trẻ sinh năm 1994 lớn hơn hai tuổi, anh mới lần đầu nhận ra mình "có chút tài năng" — một thiếu niên chưa phát triển hết, đối đầu với những đối thủ gần như người lớn mà vẫn xoay xở dễ dàng, cảm giác tự tin đó mạnh mẽ hơn bất kỳ chiếc cúp nào.

Thời gian ở Leipzig là một kiểu kích thích khác. Đội bóng trẻ dưới thời Nagelsmann sở hữu Upamecano, Konaté, Nkunku, sau đó là Szoboszlai và Olmo. Đội hình hào nhoáng đến khó tin, nhưng các trận đấu lại có sự mất cân bằng kỳ lạ: gặp Bayern, Dortmund thì chơi như điên, thực hiện chiến thuật cực tốt; một tuần sau gặp Köln hay các đội tầm trung lại đánh rơi điểm. Werner nói điều đó khiến anh xấu hổ vì chưa từng vô địch Bundesliga. Thực ra đó chỉ là căn bệnh chung của đội bóng trẻ — thiếu "bản lĩnh" để kiểm soát trận đấu khi dẫn trước và bám trụ khi bị dẫn. Leipzig khi đó mới thành lập được vài năm, vừa lên Bundesliga chưa lâu đã vào bán kết Champions League, cảm giác hoang đường rất rõ. Werner kể khi đến Tottenham thi đấu, cả đội như những đứa trẻ chưa từng thấy đời đi du lịch London, và khoảnh khắc nhạc hiệu Champions League vang lên, sự căng thẳng mang tính sinh lý. Hồi nhỏ xem Kaka, Messi chơi bóng, giai điệu đó là nhạc nền; khi chính mình đứng trên thảm cỏ, nó biến thành đồng hồ đếm ngược. Phải học cách biến cảm giác buồn nôn đó thành khát khao chạy, nếu không chỉ là khách du lịch.

Sau đó anh đến Premier League. Ở Bundesliga, đến Allianz đấu Bayern, bạn biết chuyện gì sẽ xảy ra — là đấu dao. Nhưng ở Premier League, kể cả làm khách trước Burnley hay Nottingham Forest, bạn hoàn toàn không biết đối thủ sẽ mang đến bất ngờ gì. Anh kể một người bạn chơi cho Nottingham Forest, năm ngày sau khi gia nhập Premier League đã chạy đến nói: "Cậu nói đúng, đây hoàn toàn là một thế giới khác!" Trên giấy tờ Bundesliga và Premier League đều là giải hàng đầu, nhưng chiều kích và tần suất va chạm thể chất hoàn toàn khác. Hậu vệ cao 1m95, chạy 100m dưới 11 giây. Bạn tưởng người cao xoay người chậm, ai ngờ anh ta xoay một cái là khóa chặt bạn. Bạn muốn đẩy bóng dài, thấy chân như đeo chì. Phút đầu tiên vừa nhận bóng, hậu vệ đối phương đã lao vào xoạc, như muốn nói: "Chào mừng đến địa ngục, nhóc!" Áp lực thể chất này là cơn đau đầu của các tiền đạo kỹ thuật. Giai đoạn đầu ở Chelsea, Werner bị VAR tước mất 16 bàn thắng, con số đó đã đủ hoang đường. Vừa ăn mừng xong, trọng tài xem màn hình năm phút, rồi chỉ tay về biên: việt vị, hoặc phạm lỗi ở mức milimet. Cú đánh đó mang tính hủy diệt — bạn đang tiếc bàn vừa bị tước, cơ hội tiếp theo đến, tâm lý gấp gáp, sút thẳng lên trời. Cảm xúc tiêu cực như quả cầu tuyết lăn, cộng thêm thời đại mạng xã hội, sai lầm bị chế thành meme phát đi phát lại. Internet không bao giờ tha thứ, nó chỉ thích xem bạn ngã.

Những nhãn dán đó bám chặt lấy anh cho đến khi anh giành được chức vô địch Champions League. Chiếc cúp tại Porto là bằng chứng tốt nhất để anh rửa sạch mọi thứ. Mùa vô địch đó Chelsea thực sự chật vật ở giải quốc nội, gặp các đội tầm trung cũng vất vả, nhưng ở vòng loại trực tiếp cúp châu Âu, tinh thần đoàn kết đáng sợ. Kanté quét dọn điên cuồng ở giữa sân, như thể có thêm một người trên sân. Werner nói chơi cùng Kanté cảm giác đối thủ thiếu mất một người — chỉ cần phòng ngự được, phía trước sẽ có cơ hội. Đó là sức hấp dẫn và tàn nhẫn của bóng đá: ở giải quốc nội bạn có thể là gánh nặng, ở cúp châu Âu bạn có thể là người hùng, với điều kiện chịu được dư luận.

Giờ anh chơi cho San Jose Earthquakes ở MLS. Có người nói dưỡng già, có người nói trốn tránh, thực ra không phức tạp đến thế. Anh không hổ thẹn với lương tâm, đã giành cúp, ghi bàn, cống hiến cho đội tuyển quốc gia, phần còn lại chỉ là sự suy giảm tự nhiên của sự nghiệp. Bóng đá là vậy, câu chuyện khởi đầu cao rồi đi xuống nhiều hơn khởi đầu thấp rồi đi lên. Chúng ta luôn thích đo lường một con người bằng tư duy tuyến tính: 17 tuổi thần đồng, 25 tuổi đỉnh cao, 30 tuổi phải giải nghệ. Nhưng phong độ con người không giảm tuyến tính, nó đầy biến động, chấn thương, chuyển nhượng và bất ngờ. Werner kể khi đấu Tottenham cảm thấy cả đội như trẻ con đi du lịch, câu đó khá dễ thương — người tài năng thường giữ được sự tỉnh táo của người ngoài cuộc ngay cả ở đỉnh cao nhất. Anh biết tài năng của mình, cũng biết giới hạn của nó. Chơi vượt cấp thì xoay xở dễ dàng, trước hậu vệ Premier League thì bước đi khó khăn, sự tương phản đó chính là chú thích chân thực nhất cho sự nghiệp của anh.

Không cần vội đánh giá việc anh chơi cho San Jose Earthquakes là thành công hay thất bại. Suy cho cùng, chơi bóng tự nó là một niềm vui, kể cả dưới ánh nắng mặt trời. Cha anh ngày xưa đứng bên sân xem anh tập, giờ có lẽ anh cũng đang nhìn người khác. Khi hào quang cầu thủ chuyên nghiệp phai đi, còn lại chỉ là mối quan hệ giữa một người bình thường và bóng đá. Bạn yêu nó, nó không nợ bạn kết quả nào. Chúng ta quá quen định nghĩa giá trị sự nghiệp bằng chức vô địch, nhưng 16 bàn thắng bị tước, sự căng thẳng khi Leipzig đấu Tottenham, sự ăn ý khi sát cánh cùng Kanté — những chi tiết đó cộng lại mới là một Werner trọn vẹn: không phải "tiền đạo thất bại" trên bảng số liệu, mà là một người vật lộn dưới áp lực cao, thở phào trong chiến thắng, và cuối cùng chọn cuộc sống bình yên.

Thứ Hai tới, có thể anh lại đứng trên thảm cỏ MLS. Ở đó không có nhạc hiệu Champions League, không có tranh cãi VAR, không có tiếng la ó của hàng triệu cổ động viên, chỉ có nắng và bóng đá. Với anh, điều đó có thể tự do hơn bất kỳ chức vô địch nào. Tài năng trong cuộc sống, nhiều khi không phải để thắng, mà để cảm nhận. Anh đã cảm nhận sự căng thẳng đỉnh cao nhất, cũng đã cảm nhận sự thư giãn trọn vẹn nhất, thế là đủ.